F30 và F120 khác nhau ra sao? Cách chọn cáp 30 hay 120 phút
Một tuyến cáp được ghi F30 có thể vẫn duy trì mạch trong 30 phút, nhưng điều đó không có nghĩa nó phù hợp cho tuyến cấp nguồn của bơm chữa cháy hoặc quạt hút khói cần hoạt động lâu hơn. Ngược lại, lựa chọn F120 cho mọi vị trí cũng chưa chắc hợp lý nếu mạch chỉ là tín hiệu báo cháy, hồ sơ thiết kế yêu cầu 30 phút và ngân sách cần được tối ưu.
Điểm mấu chốt khi so sánh F30, F120 không chỉ nằm ở con số 30 hay 120 phút. Người mua cần xác định chức năng của mạch, phạm vi quy định áp dụng, phương pháp thử, cấu tạo cáp và hồ sơ chứng minh đi kèm. Trong bài viết này, F30 được hiểu là dòng cáp KAVIX công bố khả năng duy trì mạch tại 750°C trong 30 phút, còn F120 là dòng duy trì mạch tại 750°C trong 120 phút. Các thông số này chỉ nên đăng chính thức cho từng mã sản phẩm sau khi đối chiếu báo cáo thử nghiệm, datasheet và hồ sơ lô hàng tương ứng.
Bảng so sánh cáp F30 và F120
So sánh theo thời gian duy trì mạch
| Tiêu chí | KAVIX F30 | KAVIX F120 |
|---|---|---|
| Thông số định hướng | 750°C trong 30 phút | 750°C trong 120 phút |
| Mục tiêu chính | Duy trì mạch trong giai đoạn phát hiện, truyền tín hiệu và kích hoạt ban đầu | Duy trì mạch lâu hơn cho thiết bị bảo vệ chống cháy trọng yếu |
| Ứng dụng phù hợp về nguyên tắc | Một số mạch tín hiệu báo cháy, điều khiển thiết bị ngoại vi và kích hoạt chữa cháy tự động khi hồ sơ yêu cầu 30 phút | Tuyến cấp nguồn cho bơm chữa cháy, hút khói, tăng áp, báo cháy, chiếu sáng thoát nạn và hệ thống tương tự khi hồ sơ yêu cầu tối thiểu 120 phút |
| Không nên dùng khi | Tuyến cáp thuộc phạm vi bắt buộc duy trì 120 phút | Chưa xác định được phương pháp thử, cấu tạo, tiết diện hoặc yêu cầu thực tế của mạch |
| Hồ sơ cần kiểm tra | Báo cáo thử 30 phút, mã mẫu, điện áp, tiết diện và điều kiện thử | Báo cáo thử 120 phút, mã mẫu, điện áp, tiết diện và điều kiện thử |
F30 và F120 khác nhau ở điểm nào?
F30 hướng tới yêu cầu duy trì tính liên tục của mạch trong 30 phút ở điều kiện thử đã công bố. Dòng này phù hợp hơn với một số mạch tín hiệu hoặc điều khiển cần tồn tại đủ lâu để phát hiện cháy, truyền lệnh và kích hoạt thiết bị an toàn.
F120 hướng tới thời gian duy trì mạch 120 phút trong điều kiện thử tương ứng. Đây thường là lựa chọn cho những tuyến cấp nguồn hoặc điều khiển trọng yếu phải tiếp tục phục vụ chữa cháy, chống khói và thoát nạn trong thời gian dài hơn.
750°C và số phút thực sự thể hiện điều gì?
Thông tin 750°C trong 30 phút hoặc 120 phút mô tả một điều kiện thử, không phải nhiệt độ làm việc liên tục của cáp. Kết quả đạt còn phụ thuộc điện áp thử, tải điện, cấu hình mẫu, đường kính cáp, cách gá, tiêu chí mất liên tục và việc phép thử có lửa đơn thuần hay kèm va đập cơ học.
Vì vậy, không nên so sánh hai catalogue chỉ bằng dòng chữ 750°C. Một sản phẩm F120 có thời gian dài hơn nhưng được thử theo phương pháp khác chưa chắc thay thế trực tiếp sản phẩm được chỉ định trong hồ sơ thiết kế. Cần khóa đúng tiêu chuẩn và điều kiện thử trước khi so sánh giá.
F120 không chỉ là F30 kéo dài thêm 90 phút
Thời gian thử dài hơn đòi hỏi toàn bộ cấu trúc cáp duy trì cách điện và tính liên tục lâu hơn khi vật liệu bị nung nóng. Lớp băng mica, cách điện, vật liệu độn, vỏ bảo vệ và quy trình sản xuất đều ảnh hưởng đến kết quả.
Trong thực tế công trình, khả năng duy trì mạch còn phụ thuộc máng cáp, thang cáp, kẹp đỡ, hộp nối, đầu cáp, khoảng cách gá và giải pháp chèn bịt xuyên tường. Một cuộn cáp đạt phép thử riêng lẻ không bảo đảm cả tuyến lắp đặt sẽ hoạt động đủ 120 phút nếu phụ kiện hoặc hệ đỡ hư hỏng sớm.
Trước khi đặt hàng, chủ đầu tư hoặc nhà thầu có thể gửi sơ đồ nguyên lý, BOQ và chỉ dẫn kỹ thuật cho KAVIX để đối chiếu F30 hay F120 theo đúng chức năng từng tuyến.
Hệ thống nào có thể sử dụng F30?
Mạch tín hiệu điều khiển kích hoạt chữa cháy tự động
Đối với hồ sơ hệ thống báo cháy áp dụng TCVN 7568-14:2025, mục 5.14.6 quy định cáp tín hiệu điều khiển thiết bị ngoại vi và dây tín hiệu nối từ các đầu báo cháy dùng để kích hoạt hệ thống chữa cháy tự động phải là loại chịu nhiệt cao, có thời gian chịu lửa 30 phút. Tiêu chuẩn cũng cho phép dùng cáp điều khiển thông thường khi có biện pháp bảo vệ khỏi tác động nhiệt ít nhất 30 phút. Đây là nhóm ứng dụng gần nhất với định hướng của F30, nhưng sản phẩm vẫn phải đáp ứng đầy đủ yêu cầu kỹ thuật và hồ sơ của dự án.
Cần phân biệt yêu cầu 30 phút của đường tín hiệu với tuyến cấp nguồn cho toàn bộ hệ thống. Ví dụ, dây tín hiệu từ đầu báo đến mô-đun kích hoạt có thể thuộc nhóm 30 phút, trong khi đường điện từ thiết bị phân phối đầu vào cấp cho tủ báo cháy hoặc thiết bị bảo vệ chống cháy có thể phải đáp ứng yêu cầu cao hơn theo QCVN và thiết kế được thẩm duyệt.
Cáp báo cháy, ELV và BMS cần phân loại theo chức năng
Không phải mọi đường cáp báo cháy đều mặc nhiên dùng F30, và cũng không phải mọi cáp ELV hoặc BMS đều là cáp PCCC. Chỉ những mạch tham gia trực tiếp vào phát hiện cháy, truyền cảnh báo, liên động, điều khiển cửa, van, quạt hoặc kích hoạt chữa cháy mới cần được đánh giá theo chức năng an toàn cháy cụ thể.
- Có thể cân nhắc F30 cho mạch tín hiệu điều khiển thiết bị ngoại vi khi thiết kế yêu cầu duy trì 30 phút.
- Có thể cân nhắc F30 cho đường tín hiệu kích hoạt chữa cháy tự động theo TCVN 7568-14:2025.
- Không nên mặc định F30 cho cáp nguồn của bơm chữa cháy, quạt hút khói hoặc quạt tăng áp nếu hồ sơ yêu cầu 120 phút.
- Không nên dùng tên F30 thay cho việc ghi rõ tiêu chuẩn thử, điện áp, số lõi và tiết diện.
Hệ thống nào cần cáp duy trì mạch 120 phút?
Nhóm hệ thống bảo vệ chống cháy trọng yếu
Trong phạm vi áp dụng của mục A.2.28.8 QCVN 06:2022/BXD, dây và cáp điện từ thiết bị phân phối đầu vào đến các hệ thống bảo vệ chống cháy phải sử dụng cáp có khả năng chịu lửa. Nhóm được nêu gồm thiết bị điện của hệ thống chữa cháy, báo cháy, hút xả khói, chiếu sáng thoát nạn và các hệ thống tương tự; đối với cáp không có lớp khoáng, giới hạn chịu lửa không thấp hơn 120 phút.
Về nguyên tắc lựa chọn, F120 phù hợp hơn F30 cho các tuyến sau khi hồ sơ dự án yêu cầu duy trì mạch 120 phút:
- Tuyến cấp nguồn cho bơm chữa cháy và thiết bị của trạm bơm.
- Tuyến cấp nguồn cho quạt hút khói, quạt tăng áp buồng thang và thiết bị chống khói.
- Tuyến cấp nguồn cho hệ thống báo cháy từ thiết bị phân phối đầu vào.
- Tuyến cấp nguồn cho chiếu sáng sự cố, chỉ dẫn hoặc chiếu sáng thoát nạn thuộc phạm vi yêu cầu.
- Các tuyến cấp điện cho thiết bị bảo vệ chống cháy tương tự được xác định trong thiết kế.
F30, F120 có đồng nghĩa với IEC 60331 không?
Khác biệt giữa phép thử 750°C và các phần IEC hiện hành
Không. F30 và F120 là cách đặt tên theo thời gian duy trì mạch của sản phẩm hoặc thương hiệu, không phải hai cấp phân loại độc lập được IEC mặc nhiên công nhận. Muốn công bố theo IEC 60331 phải nêu đúng phần tiêu chuẩn, phiên bản, phạm vi điện áp, đường kính mẫu và điều kiện thử.
IEC 60331-11 trước đây quy định thiết bị thử bằng lửa đơn thuần ở nhiệt độ ít nhất 750°C, nhưng tài liệu này đã bị IEC rút hiệu lực vào ngày 31 tháng 12 năm 2024. Trong khi đó, IEC 60331-1:2018 và IEC 60331-2:2018 sử dụng phép thử có lửa và va đập cơ học ở nhiệt độ ít nhất 830°C cho các phạm vi đường kính cáp khác nhau. Vì vậy, thông số 750°C không nên được quảng bá như bằng chứng mặc nhiên đạt các phần IEC hiện hành.
Hồ sơ thử nghiệm cần kiểm tra trước khi công bố
- Tên đầy đủ và phiên bản của tiêu chuẩn thử.
- Nhiệt độ danh nghĩa cùng dung sai của phép thử.
- Thời gian tác động lửa và thời gian duy trì mạch được ghi nhận.
- Có hay không tác động cơ học, phun nước hoặc thử trong vỏ kim loại.
- Điện áp danh định, điện áp thử, số lõi, tiết diện và đường kính ngoài.
- Mã sản phẩm, cấu tạo vật liệu và nhà máy của mẫu thử.
- Tiêu chí đạt, điểm hỏng và sơ đồ kiểm tra tính liên tục.
- Năng lực, phạm vi công nhận và thời hạn của phòng thử nghiệm.
KAVIX nên chỉ dùng các cụm từ đạt chuẩn, được chứng nhận hoặc chịu lửa 120 phút khi hồ sơ chứng minh khớp chính xác với mã cáp đang bán. Nếu hồ sơ còn trong quá trình hoàn thiện, cách trình bày an toàn là nêu thông số định hướng và ghi rõ trạng thái đang xác minh.
Cách chọn F30 hay F120 cho từng công trình
Quy trình lựa chọn trong 5 bước
- Xác định chức năng mạch: mạch nguồn, tín hiệu, điều khiển, liên động hay truyền thông.
- Xác định thời gian phải hoạt động: 30 phút, 60 phút, 90 phút, 120 phút hoặc giá trị khác theo quy chuẩn và hồ sơ.
- Xác định phương pháp thử: lửa đơn thuần hay lửa kèm va đập, nước và điều kiện lắp đặt cụ thể.
- Đối chiếu sản phẩm: điện áp, số lõi, tiết diện, sụt áp, dòng tải, vật liệu vỏ và yêu cầu ít khói hoặc không halogen.
- Kiểm tra cả hệ thống: máng cáp, giá đỡ, kẹp, hộp nối, đầu nối, xuyên tường và phân vùng cháy.
Checklist nghiệm thu cáp và hệ thống lắp đặt
- Mã cáp trên cuộn trùng với catalogue, phiếu xuất xưởng và báo cáo thử.
- Thông tin F30 hoặc F120 được in rõ, truy xuất được theo lô.
- Tiết diện và số lõi phù hợp bản vẽ được phê duyệt.
- Bán kính uốn, lực kéo và khoảng cách kẹp đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Không tự ý nối cáp tại vị trí làm suy giảm khả năng duy trì mạch.
- Hệ đỡ và phụ kiện có khả năng tồn tại trong thời gian yêu cầu.
- Lỗ xuyên tường, sàn và khoang cháy được chèn bịt đúng giải pháp.
- Mọi thay đổi vật tư đã được bên thiết kế, chủ đầu tư và đơn vị có thẩm quyền chấp thuận theo quy định.
Chưa biết công trình cần F30 hay F120?
Gửi BOQ, sơ đồ điện hoặc yêu cầu PCCC. KAVIX hỗ trợ đối chiếu loại cáp phù hợp cho từng tuyến.
Sai lầm phổ biến và câu hỏi thường gặp về F30, F120
5 sai lầm dễ khiến công trình chọn sai cáp
- Cho rằng F120 luôn tốt hơn và có thể lắp ở mọi vị trí mà không cần kiểm tra thiết kế.
- Dùng F30 cho tuyến nguồn của thiết bị phải duy trì hoạt động tối thiểu 120 phút.
- Đồng nhất 750°C với phiên bản IEC 60331 hiện hành.
- Chỉ xem catalogue mà không kiểm tra báo cáo thử đúng mã và tiết diện.
- Bỏ qua giá đỡ, mối nối và giải pháp chèn bịt của toàn tuyến cáp.
Câu hỏi thường gặp về Cáp chống cháy
F30 có dùng cho hệ thống báo cháy được không?
Có thể, nhưng phải xác định đúng đoạn mạch. TCVN 7568-14:2025 nêu yêu cầu chịu lửa 30 phút đối với cáp tín hiệu điều khiển thiết bị ngoại vi và dây từ đầu báo dùng để kích hoạt chữa cháy tự động. Tuyến cấp nguồn cho hệ thống báo cháy có thể chịu yêu cầu 120 phút trong phạm vi QCVN và hồ sơ thiết kế áp dụng.
F30 có dùng cho bơm chữa cháy được không?
Không nên dùng khi tuyến cấp nguồn thuộc yêu cầu duy trì mạch tối thiểu 120 phút. Với bơm chữa cháy, cần ưu tiên hồ sơ thẩm duyệt, chỉ dẫn kỹ thuật và yêu cầu của quy chuẩn áp dụng. Tên F30 không đủ để chứng minh tính phù hợp.
F120 có bắt buộc cho quạt hút khói và quạt tăng áp không?
F120 là lựa chọn phù hợp khi tuyến cấp nguồn của các thiết bị này thuộc phạm vi phải dùng cáp chịu lửa không thấp hơn 120 phút. Tuy nhiên, cần xác định đúng nhóm công trình, điểm đầu và điểm cuối tuyến cáp. Không nên áp dụng một kết luận chung cho mọi dự án.
F120 có thể thay F30 không?
Về thời gian duy trì mạch, F120 cao hơn F30. Tuy nhiên, việc thay thế chỉ hợp lệ khi điện áp, số lõi, tiết diện, phương pháp thử, sụt áp, kích thước, phụ kiện và hồ sơ phê duyệt đều phù hợp. Không nên thay vật tư chỉ dựa vào tên thương mại.
750°C trong 120 phút có phải đạt IEC 60331 hiện hành không?
Không thể kết luận như vậy nếu chưa xem báo cáo thử. Một số tài liệu IEC cũ sử dụng mức ít nhất 750°C, còn IEC 60331-1 và IEC 60331-2 hiện hành sử dụng lửa kèm va đập ở nhiệt độ ít nhất 830°C. Cần ghi đúng phần và phiên bản tiêu chuẩn trên hồ sơ.
Cần yêu cầu nhà cung cấp những tài liệu nào?
Tối thiểu cần datasheet, báo cáo thử nghiệm, chứng nhận hoặc phạm vi công nhận của phòng thử, bản mô tả cấu tạo, phiếu xuất xưởng và thông tin truy xuất lô. Các tài liệu phải khớp với đúng mã cáp, tiết diện và nhà máy sản xuất. Bản scan không rõ số hiệu hoặc hết hiệu lực không nên dùng làm căn cứ duy nhất.
Kết luận: F30 phù hợp với các mạch được yêu cầu duy trì khoảng 30 phút, điển hình là một số đường tín hiệu và điều khiển báo cháy. F120 phù hợp hơn với tuyến cấp nguồn cho hệ thống bảo vệ chống cháy trọng yếu khi quy chuẩn và hồ sơ dự án yêu cầu tối thiểu 120 phút. Quyết định cuối cùng phải dựa trên chức năng mạch, văn bản hiện hành, thiết kế được thẩm duyệt và báo cáo thử đúng sản phẩm.
Liên hệ KAVIX: cung cấp BOQ, sơ đồ điện và yêu cầu PCCC của dự án để được đề xuất cấu hình F30 hoặc F120 có căn cứ, minh bạch và thuận tiện cho nghiệm thu.
